Przepisy dotyczące obowiązkowych składek społecznych odprowadzanych w Polsce i w Niemczech różnią się między sobą. Podobnie jest z podatkami – inne są stawki, inna kwota wolna od podatku. To właśnie te różnice sprawiają, że opiekunkom z Polski opłaca się pracować w ramach własnej, niemieckiej działalności gospodarczej.
Opiekunki i opiekunowie podejmujący pracę w charakterze opiekunów osób starszych w Niemczech mogą zdecydować, czy chcą świadczyć swoje usługi na podstawie polskiej umowy zlecenie czy w oparciu o niemiecki model Gewerbe. Aby podjąć taką decyzję, ważna jest jednak rzetelna wiedza. W tym artykule dowiesz się:
W Polsce każdy przedsiębiorca ma ustawowy obowiązek odprowadzania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kompletu składek na ubezpieczenia:
Dodatkowo może dobrowolnie opłacać ubezpieczenie chorobowe (co w określonych sytuacjach pozwala na korzystanie z tzw. płatnego L4).
W Niemczech przedsiębiorca zobowiązany jest tylko do posiadania ubezpieczenia zdrowotnego oraz wypadkowego. Wszystkie inne składki (włącznie z nieznaną w Polsce składką pielęgnacyjną) są dobrowolne.
Obowiązek opłacania ubezpieczenia zdrowotnego nie oznacza, że wszyscy niemieccy przedsiębiorcy z Gewerbe wpłacają taką samą składkę do jakiejś państwowej instytucji typu polski ZUS. Osoba prowadząca Gewerbe może bowiem sama wybrać gdzie i na jakiś warunkach przystępuje do ubezpieczenia. Mogą to być prywatne lub państwowe instytucje ubezpieczeniowe. Ubezpieczyć można się nawet w towarzystwie ubezpieczeniowym w innym kraju. Nie ma to znaczenia.
Decydując się na przystąpienie do prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego w Niemczech – bez względu na jego rodzaj – trzeba pamiętać, że nie obowiązuje ono w Polsce. Opiekunki i opiekunowie, którzy chcą (lub będą musieli) korzystać z służby zdrowia zarówno podczas pracy w Niemczech, jak i odpoczynku w Polsce, powinni zadbać o posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce, poprzez: samodzielne odprowadzanie składki zdrowotnej do NFZ lub zakup prywatnego ubezpieczenia.
Drugim (i ostatnim) obowiązkowym ubezpieczeniem w Niemczech – dla osób prowadzących Gewerbe – jest ubezpieczenie wypadkowe. Jest to stosunkowo nieduży koszt, który w przyszłości może uchronić nas przed znaczenie większym wydatkiem. Ubezpieczenie wypadkowe obowiązuje w trakcie wykonywania obowiązków wynikających z prowadzenia własnej działalności gospodarczej, gwarantuje szeroki pakiet usług i pokrywa wiele rodzajów kosztów.
Z polisy skorzystać mogą osoby, które uległy wypadkowi w pracy lub w drodze do pracy. W zależności od indywidualnych potrzeb osoby poszkodowanej ubezpieczyciel pokrywa m.in. następujące koszty:
W Polsce osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, czyli odpowiednik niemieckiej Gewerbe, mogą wybrać różne formy opodatkowania, z których najpopularniejsze jest opodatkowanie na zasadach ogólnych. Jego podstawę stanowi dochód (tj. przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania), a wynosi on 12% dla dochodów do 120 tys. zł i 32% dla dochodów powyżej tej kwoty. Kwota wolna od podatku to 30 tys. zł. Dodatkowo – upraszczając – przedsiębiorcy, którzy osiągają próg dochodów większy lub równy kwocie 200 tys. złotych, stają się czynnymi płatnikami podatku VAT.
W Niemczech także funkcjonuje podatek dochodowy oraz, w niektórych przypadkach, podatek VAT. Różnice są jednak znaczne, szczególnie widoczne w wysokości kwoty wolnej od podatku.
Podstawowa przyczyna opłacalności pracy opiekuńczej w modelu Gewerbe to obowiązująca w Niemczech kwota wolna od podatku. W 2025 roku wynosi ona aż 12 096 euro (czyli ponad 51 tys. zł) i jest regularnie podnoszona.
Co oznacza to dla opiekunki w Niemczech? Pomijając różne niuanse i przyjmując, że jej stawka miesięczna to 2 tys. euro, opiekunka może pracować przez pół roku i nie odprowadzi w tym czasie żadnego podatku dochodowego (jeśli w tym czasie nie posiada również dochodów z innych źródeł). Musi jednak złożyć deklarację – w każdym roku prowadzenia Gewerbe – nawet jeśli nie przekroczy progu podatkowego.
W Polsce przy kwocie wolnej od podatku w wysokości 30 tys. zł, opiekunka zarabiająca 2 tys. euro miesięcznie i pracująca sześć miesięcy w roku, odprowadzi podatek od około 20 tys. zł, czyli około 2400 zł.
Podobnie jak w Polsce, także u naszych zachodnich sąsiadów, osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą odprowadzają podatek od osiągniętych przez siebie dochodów – jeśli są one wyższe, niż kwota wolna od podatku. Po jej przekroczeniu obowiązują stawki podatku, ściśle określone w niemieckim ustawodawstwie, które zaczynają się od 14%.
Pochylając się nad niemieckim podatkiem dochodowym warto zaznaczyć, że inaczej niż w Polsce, podatek nie jest odprowadzany od pierwszego miesiąca działalności, w którym uzyskaliśmy dochód. U naszych zachodnich sąsiadów obowiązuje bowiem zasada, zgodnie z którą w pierwszym roku kalendarzowym prowadzenia własnej Gewerbe nie jesteśmy zobowiązani do odprowadzania żadnych zaliczek podatkowych. Wysokość podatku do odprowadzenia określana jest dopiero po złożeniu pierwszego rozliczenia podatkowego, a w kolejnych latach prowadzenia własnej firmy, zaliczki płacimy cztery razy w roku.
Jedną z największych zmor opiekunek i opiekunów osób starszych w Niemczech, prowadzących własną Gewerbe, jest sytuacja, w której będą oni zmuszeni odprowadzać podatek VAT.
Oczywiście, może się tak zdarzyć, ponieważ zasadniczo podatek VAT jest obowiązkowy dla przedsiębiorców, ale w Niemczech (podobnie jak w Polsce) istnieje szereg zwolnień od podatku VAT. Przede wszystkim podatku VAT nie płacą te jednoosobowe firmy, których obroty w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyły kwoty 25 tys. euro, a na następny rok podatkowy nie przewiduje się przekroczenia obrotów powyżej 50 tys. euro. Co to oznacza w przypadku opiekunek? Upraszczając definicję obrotu, dla osób niepłacących VAT-u, jest to zarobiona kwota brutto. Aby nie „wpaść w vat” opiekunka może więc pracować za ponad 2 tys. euro miesięcznie i to przez okrągły rok!
Poza standardowym podatkiem dochodowym w Niemczech obowiązują także podatki, których nie ma w polskim prawie. Są to dodatek solidarnościowy (Solidaritätzuschlag) oraz tzw. podatek kościelny (Kirchensteuer). Czy opiekunki także muszą płacić te podatki?
Jeśli chodzi o podatek solidarnościowy, to dotyczy on tylko wąskiej grupy podatników. Płacą go bowiem osoby, których podatek odprowadzony w danym roku (nie przychód czy dochód, ale już konkretna kwota przekazywana na rzecz państwa) wyniósł więcej niż 19 950 euro. Mówiąc najprościej, są to osoby bogate, a nawet bardzo bogate. Niestety opiekunki osób starszych w Niemczech do tej grupy nie należą (przynajmniej prawie nigdy nie należą).
Podatek kościelny jest w Niemczech odprowadzany wyłącznie przez te osoby, które w urzędzie skarbowym zadeklarują przynależność do danego kościoła. Tym samym decyzja o tym, czy będziemy go odprowadzać czy nie, tak naprawdę należy do nas. Jeśli opiekunka chce płacić taki podatek, jego wysokość zależeć będzie od landu, w którym zarejestruje swoja działalność i wyniesie około 8-9% należnego podatku dochodowego. Co ważne, bez względu na deklarację o przynależności do danego kościoła lub jej braku, z obowiązku płacenia podatku kościelnego są zwolnieni m.in. emeryci i renciści oraz osoby o niskich dochodach (poniżej kwoty wolnej od podatku).
Na koniec warto zaznaczyć, że wiele osób pracujących na Gewerbe w Niemczech, także w Polsce osiąga określone przychody – czasem z innej pracy, czasem ze względu na pobieraną emeryturę, czasem z innych źródeł, choćby najmu.
W takiej sytuacji trzeba pamiętać, że wysokość płaconych przez nas podatków, oraz kraj ich odprowadzania, będą zależeć od umów pomiędzy właściwymi państwami, a w przypadku dochodów w Polsce i w Niemczech będzie się to odbywać z uwzględnieniem unijnej zasady unikania podwójnego opodatkowania. Wszystko to może być mocno skomplikowane, zawsze więc warto skorzystać z profesjonalnego doradztwa podatkowego.
Opiekunki i opiekunów współpracujących z SHD CareWork zachęcamy do skorzystania z usług naszego partnera – biura rachunkowego DBS EUROPE GmbH – które gwarantuje korzystne i pewne rozliczenie podatkowe.
1. Jakie składki społeczne odprowadza opiekunka na Gewerbe?
2. Ile wynosi kwota wolna od podatku w Niemczech?
3. Czy opiekunka na Gewerbe jest płatnikiem VAT?
Jagoda Wawrzynowicz
Cunoscută drept Jagoda de toată lumea, ea ocupă funcția de Director de Dezvoltare Afaceri la CareWork. Lucrează în industria îngrijirii de peste 20 de ani și o cunoaște pe de rost, începând ca îngrijitoare pentru seniori. De-a lungul carierei sale, a oferit, de asemenea, cursuri lingvistice și formare profesională persoanelor interesate de îngrijire, precum și organizarea serviciilor de îngrijire în Polonia. Acest ultim aspect o face expertă în diferențele de fapt și de drept dintre îngrijiri în Romania și în țările vecine din vest. De asemenea, ocupă funcția de responsabil pentru protecția datelor cu caracter personal pentru îngrijitorii care lucrează cu CareWork.
